Katedra na Wawelu

Katedra na Wawelu pw. świętych Stanisława i Wacława należy do budowli o największym znaczeniu w historii Polski.

Wawel siedziba królów, symbol polskiej państwowości. W renesansowej rezydencji (po przebudowie za Zygmunta Starego) przechowywane są narodowe relikwie, w tym Szczerbiec, a w katedrze spoczywają obok władców Adam Mickiewicz i Tadeusz Kościuszko.

Jest katedrą koronacyjną królów Polski, miejscem ich wiecznego spoczynku. Pochowani tu są św. Stanisław ze Szczepanowa i inni biskupi krakowscy aż po czasy współczesne, królowie od Władysława I Łokietka do Augusta II Mocnego (łącznie 19 królów) i członkowie rodzin królewskich, oraz wielcy wodzowie i wieszczowie Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Józef Piłsudski, Władysław Sikorski.

Katedra, wzniesiona z cegły i białego kamienia wapiennego, jest bazyliką trójnawową z transeptem, prezbiterium i ambitem. W XVIII w., na skutek podwyższenia naw bocznych oraz ambitu, świątynia zatraciła jednolity charakter bazyliki. W ciągu wieków wokół gotyckiego korpusu wzniesiono wieniec kaplic z różnych okresów stylowych. Katedrę od dziedzińca zewnętrznego oddziela mur z trzema barokowymi bramkami, które stworzył Jan Treano w 1619 r. z fundacji bpa Piotra Tylickiego.

Katedrę otaczają trzy wieże. Na północy znajduje się Wieża Zygmuntowska, ze słynnym dzwonem "Zygmuntem". Wyższa jest od niej Wieża Zegarowa, zwieńczona barokowym hełmem autorstwa Kacpra Bażanki, natomiast od strony południowej znajduje się trzecia, zwana Wieżą Wikaryjską lub Srebrnych Dzwonów, ponieważ wiszące tam dzwony zawierają domieszkę srebra.

Druga co do wielkości z wież katedralnych, została wzniesiona w 2 połowie XIV wieku jako baszta obronna w obrębie fortyfikacji. W 1520 r. przekształcono ją na dzwonnicę zawieszając na niej dzwon Zygmunt, ufundowany przez króla Zygmunta I Starego. Inne dzwony wiszące na wieży, to: Kardynał (z 1445 r.), Urban (z 1460 r.), Półzygmunt (z 1463 r.) oraz Stanisław (z 1751 r.). Przykrywa ją hełm, zaprojektowany przez Sławomira Odrzywolskiego w latach 1897 - 1898.

Wieża Zegarowa

Zbudowano ją na początku XV stulecia na przyziemiu dawnej wieży romańskiej. Nakrywa ją obecnie barokowy hełm projektu architekta Kacpra Bażanki, wykonany na zamówienie bpa Kazimierza Łubieńskiego (1715 - 1716). W narożach widnieją posągi czterech świętych: Kazimierza, Wacława, Stanisława i Wojciecha.

Wśród wielu kaplic znajduje się przy niej kaplica Zygmuntowska, nakryta złoconą kopułą oraz kaplica Wazów, stanowiąca architektoniczną kopię Zygmuntowskiej. U podnóża wieży Srebrnych Dzwonów znajduje się wyjście z grobów królewskich, nakryte baldachimem z lat 30. XX wieku. Do wykonania baldachimu użyto m.in. nefrytowych kolumn z dawnego zboru prawosławnego w Warszawie. Na granitowej posadzce znajdują się herby ziem polskich.

Zwana także Wikaryjską. Przyziemie (do 12 m wysokości) pochodzi z drugiej katedry (tzw. hermanowskiej) z XII w. Znajdują się na niej trzy dzwony: Maciek (1699 r.), Nowak (XVI w.) i Gaworek (1496 r.). W spiżu tych dzwonów znajduje się znaczna domieszka srebra (stąd nazwa Wieża Srebrnych Dzwonów).

Wygląd wewnętrzny katedry różni się od pierwotnego stanu. Krótka nawa główna od czasu ustawienia w transepcie mauzoleum św. Stanisława w XVII w. tworzyły odrębną przestrzeń. Ambit, zbarokizowany w XVII i XVIII w., utracił średniowieczny charakter. Trzon architektury zachował jednak swe gotyckie cechy. Nawa główna i prezbiterium oddzielone od naw bocznych i ambitu ostrołukowymi arkadami, nakryte są sklepieniem krzyżowo-żebrowym. We wschodniej części prezbiterium występuje sklepienie trójdzielne (charakterystyczne dla polskiego gotyku). Oryginalnym zastosowaniem jest system tzw. filarowo szkarpowy (zwany również krakowskim).

Krypta wieszczów została ustanowiona w 1890 roku, kiedy na Wawel sprowadzono z Paryża zwłoki Adama Mickiewicza. Obok niego spoczął 37 lat później Juliusz Słowacki. W 1993 r. symbolicznie dołączył do nich Cyprian Kamil Norwid, którego upamiętniono tablicą. Kryptę uzupełnił także Chopin.

Adres: Wawel 3
Tel: +4812 4293327
http://www.wawel.diecezja.pl
Godziny otwarcia: 9 - 17